Han van der Vegt en Jan Frans van Dijkhuizen
fragment uit 'Ratel'
tekst: Han van der Vegt
muziek: Jan Frans van Dijkhuizen
Molens van Orshoven - Leuven
27/10/2006
Organisatie van COCAGNE
ism Masereelfonds Leuven en muziektheater Braakland-Zhebilding
Opname: dv
Bron: Digitale opname met minidisc van master geluidsinstallatie
Codering:MP3 - 128kbps- 44 khz - 2 kanalen - MONO - 13.330 kb - 0:14:13
mp3:ratel.mp3 Skin:mp3player.swf
Han van der Vegt over 'Ratel' (bron: weblog Didi de Paris)
"Ratel heb ik geschreven voor Antwerpen. Het zal altijd een gedicht voor Antwerpen blijven, hoewel het op vele andere plaatsen van toepassing is.In de zomer van 2003 vroeg de organisatie van Antwerpen Wereldboekenstad 2004 (kortweg ABC2004) me of ik een gedicht wilde schrijven in het kader van het project ‘Stad van Letters’ . De letters van het alfabet werden verdeeld onder duo’s van dichters/schrijvers en kunstenaars, en ik kreeg, samen met een modeontwerpster, de letter r.
Omdat het voor Antwerpen was, vond ik dat we iets over migranten moesten doen. Ik woonde in die tijd in de Antwerpse Seefhoek, waar veel buitenlanders wonen en waar nog veel meer op buitenlanders gescholden wordt. Ik woonde er bijzonder graag, maar de sfeer was er niet altijd prettig. Een op de drie mensen stemt er Vlaams BlokBelang, en vaak had ik het gevoel dat ik ze op straat en bij de kassa zo kon herkennen.
[Ik] dacht aan die twee jongetjes uit Guinee Conakry, die zich in het landingsgestel van een vliegtuig hadden verborgen om zo naar Europa te komen. Ze bevroren op tien kilometer hoogte. Ze hadden een brief bij zich, waarin ze uitlegden dat ze heel goed wisten wat voor risico’s ze namen. Maar niets kon hen tegenhouden toch te proberen naar Europa te komen. Die roekeloze wilskracht wilde ik tastbaar maken. Omdat ik denk dat die veel sterker is dan alle plannen die Europa ontwerpt om mensen buiten te houden. Bovendien gooide ik tussen de regels door een flink stuk koloniale geschiedenis door de verwikkelingen.
Techniek
Het ritme jatte ik uit twee bronnen: De herfst van de patriarch van Garcia Marquez en Beowulf. De herfst van de patriarch heeft een manische zinsbouw, waarbij alle mededelingen achter elkaar worden geschakeld tot een draaikolk van details, zinnen van twintig tot vijftig bladzijden. Ik wil al twintig jaar iets schrijven met die zinsbouw. En Beowulf heeft een hypnotiserend ritme, vier heffingen (accenten) per regel. Het geeft een duidelijke vorm aan het gedicht, maar tegelijk veel vrijheid, want die heffingen kunnen om de twee tot vijf, zelfs zes lettergrepen vallen. Om de r van de opdracht vorm te geven liet ik elke zin ongeveer op een r eindigen (de r moest liefst in de uitgang zitten, en in elk geval in de laatste lettergreep.
Publicatie
Uiteindelijk is het gedicht niet in de ‘Stad van Letters’ terechtgekomen. Hoewel ik mijn partner in het project voortdurend op de hoogte had gehouden van mijn plannen en vorderingen, bleek dat ze er, toen het gedicht klaar was, niets mee te maken wilde hebben. Ze kon mijn beelden moeilijk verdragen. Ze werd er letterlijk misselijk van mijn poëzie. Dat leek ons een goede reden om de samenwerking op te geven. ABC2004 wilde het gedicht niet meer hebben.
Een jaar later kwam het uit in de Windroosreeks van Uitgeverij Holland, in het boekje Ratel & Experimenten. Zo was het gedicht zelf ook gemigreerd. Met veel heimwee, maar toch blij ergens onderdak gevonden te hebben."
CODE om de swf speler met dit bestand in uw html (blog, webmagazine... ) op te nemen:
<object classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=7,0,19,0" width="240" height="100" title="Van der Vegt - van Dijkhuizen : Ratel">
<param name="movie" value="http://www.vilt.net/lit_nl/Han_van_der_Vegt/ratel.swf" />
<param name="quality" value="high" />
<embed src="http://www.vilt.net/lit_nl/Han_van_der_Vegt/ratel.swf" quality="high" pluginspage="http://www.macromedia.com/go/getflashplayer" type="application/x-shockwave-flash" width="240" height="100"></embed>
</object>